Pnömatik Sistem Yapısı ve İşlem Akışı ve Örnekler

huseyinasan
24 Ağu 2025
4 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 11 Eyl 2025

Valfler

T32C	3/2	Normalde kapalı
T32U	3/2	Normalde Acık
T32H	3/2	1x Normalde Kapalı, 1X Normalde Açık
M52	5/2	Tek Bobin
B52	5/2	Çift Bobin
P53C	5/3	Orta Konum Kapalı
P53U	5/3	Orta Konum Basınçlı
P53E	5/3	Orta Konum Egzoz

Valfler kurulan mekanik sistemin senaryosuna göre tek bobin / çift bobin olarak seçilir.

Tip ihtyiaca göre 3/2, 5/2, 5/3 olarak seçilir.

Konumu çalışma senaryosuna göre Normalde açık, Normalde Kapalı , Orta konum açık, Orta konum Kapalı vb seçilmelidir.

Dakikada kullanılan hava tüketimine göre boyutları tercih edilir

Veya Valfi

İki farklı noktadan da sisteme komut verebilmek için kullanılan VEYA valfi yardımı ile oluşturulan sistemlerdir.

...........

Örnek : Tek etkili silindire her iki noktadan verilecek komut ile çalışması istenmektedir. Bu sistemin şemasını oluşturun.

Ve Valfi

Sistem güvenlikleri için iki noktadan aynı anda müdahale ile sisteme komut verebilmek için kullanılan VE valfi yardımı ile oluşturulan sistemlerdir.

...........

Örnek : Preste çalışan işçinin her iki elini kullanarak oluşabilecek kazaların önüne geçilecektir. Bu sistemin şemasını oluşturun

Basınç Düşürme Valfi

Sisteme uygulanacak kuvvetin istenen basınçta olması için kullanılır.

............

Örnek : Çift etkili silindir ile gerçekleştirilecek damgalama işleminde;

Sistem basıncı 6 bar dır. Ancak pres kuvveti 4 bar ı geçmemelidir.

Basınç Sıralama Valfi

Sistemdeki çalışmanın sıralı bir şekilde olması için kullanılır.

............

Örnek : İki tane çift etkili silindir ile gerçekleştirilecek işlemide;

1- İlk önce A silindiri dışarı çıkmalı.

2- Basınç sıralama valfinde yeterli basınç olduğu zaman B silindiri ileri gitmeli.

3- 5/2 valfin bırakılması ile iki silindirde geri gelmeli.

Zaman Rölesi (Açma gecikmeli)

Sistemlerdeki işin tamamlanabilmesi için silindirin ilerideki konumunda belirli zaman kalması gerektiği durumlarda kullanılır.

............

Örnek : Sıcak şekillendirme yapan bir pres ; Starta basınca

1- Piston hemen ileri gitmeli.

2- 5 saniye ilerideki konumunda beklemeli.

3- Zaman bitince kendiliğinden geri gelmeli.

Zaman Rölesi (Kapama gecikmeli)

Sistemlerdeki işin tamamlanabilmesi için silindirin ilerideki konumunda belirli zaman kalması gerektiği durumlarda kullanılır.

............

Örnek : Plastik parçaları yapıştıran bir düzenekte ; Starta basınca

1- Piston hemen ileri gitmeli.

2- 6 saniye ilerideki konumunda beklemeli.

3- Zaman bitince kendiliğinden geri gelmeli.

Örnek ; Sıra ile çalışma

Aşağıdaki şemadaki pnömatik silindirlerdeki çalışma prensibi ;

1- Butona basarak valfe ilk komutu verdik. 1. silindir ileri gider, S1 valfi etkiden kurtulur.

2- Pistonun ileri gitmesi ile S2 valfide etkiye girer. 5/2 valfe komutu gönderir bu sayede 1 nr’lı piston geri dönüş hareketine başlar. Bu arada S2 valfi , S3 valfinede komut gönderir

3- S3 valfine gelen komut nedeniyle 2 nr’lı pistonda ileri gider. S3 valfi etkiden kurtulur.

4- Pistonun ileri gitmesi ile S4 valfide etkiye girerek 5/2 valfe gönderdiği komut sayesinde pistonun geri dönüş hareketini sağlar. İşlem biter

Uygulama ; Yük taşıma

Piston yardımı ile yukarı aşağı hareket eden hazne ile yük taşınmaktadır. 1. işçi yüklemeyi yapınca. Komut vererek haznenin yukarı çıkmasını sağlamakta. 2. işçide hazneyi boşaltınca haznenin aşağı inmesi için butona basarak komutu vermelidir.

1- Piston 1.4 nolu valfden aldığı komutla ileri gitmeli

2- 1.3 nolu valfe yapılan etki yapılıncaya kadar bulunduğu konumda kalmalı komutu alınca da geri gelmelidir.

Uygulama ; Döndürme Mekanizması

Montaj bandındaki bir aparat , vidaların takılması için 90’ ‘lik açılarla döndürülecektir.

Vida takıldıktan sonra ;

1- Aparat çift etkili bir silindir ile ayarlanabilir bir hızla döndürülecek.

2- Ekstrem bir hızla (yeni bir döndürme ) başlangıç konumuna gelecek.

Uygulama ; Dökme kepçesi

Bir dökme kepçe şekildeki gibi hareket ettirilecektir.

1- Çift etkili silindir kullanılacak.

2- Kumanda isteğe göre tek çevrim veya sürekli çevrim olarak çalıştırılacak.

3- Silindirin giriş ve çıkış hızları ayarlanabilir olacak.

Uygulama ; Bükme aparatı

Bükme aparatı aşağıdaki şartlarda çalıştırılacaktır.

1- Starta basılmadan önce silindir içeride olacak.

2- Silindir ileri gidip yeterli basınca ulaştıktan sonra 10 saniye bekleyip geri gelmeli.

3- Silindir her an ayrı bir anahtarla geri getirilebilmeli

4- Start anahtarına sürekli basılsa bile silindir geri gelmeli ve start komutunun tekrar verilmesini beklemeli.

5- Aynı işlemler tek etkili silindire uygulanabilmeli.

Uygulama ; Pres kumandası - 1

Pres 3 valf ten alacağı komuta göre aşağıdaki şartlarda çalıştırılacaktır.

1- En az 2 valfe etki ederek çalışacak.

Uygulama ; Pres kumandası - 2

Parçaları sıcak şekillendirilmesinin yapıldığı bir pres aşağıdaki şartlara göre çalıştırılacaktır.

1- 2 el güvenliği düşünülerek (2 valf e etki ile).

2- Start a basılınca ileri gidecek.

3- Son konuma gidecek ve 10 Sn bekleyip geri gelecek.

4- Start anahtarına sürekli basılsa bile silindir geri gelmeli ve start komutunun tekrar verilmesini beklemeli.

Uygulama ; Matkap tezgahı

Pnömatik sistemde çalışan matkap tezgahında iş parçaları emniyetli bir şekilde bağlandıktan sonra işlenecektir. Sistem basıncı 6 bar .

1- Start a basılınca kontrollü şekilde sıkıştırmaya başlayacak. Sıkma basıncı 5 bar olacak.

2- Sıkma basıncına ulaşınca matkap ayarlı bir hızda parçayı delecek.Delme basıncı 3 bar olacak. Delme işlemi bitince ekstrem hızda geri gelecek.

Uygulama ; Bant kumandası

Birbiri üzerinden geçen iki ayrı montaj hattından gelen parçalar değişimli olarak iletim bandına aktarılacaktır.

1- İletim bandı S2 veya S3 valflerinden birisine etki ile.

2- Ve 1 koşul uygulanırken de ayrıca S1 valfine de aynı zamanda etki etmek şartıyla kumanda edilebilmelidir.

ELEKTRO PNÖMATİK

Kumanda devresi elektrikli sistem olarak tasarlanan devrelerdir. Pnömatik sisteme uygulamak istediğiniz kumanda yöntemi daha uzak mekanlardan kontrol edilebilir veya fotosel gibi yardımcı elemanlarla nesne algılama ile çalışan sistemler oluşturulabilir.